Trutnie to samce pszczełymiodnej, które odgrywają kluczową rolę w rozmnażaniu i życiu całej kolonii. Ich obecność w ulu jest nierozerwalnie związana z cyklem rocznym rodziny pszczelej i determinowana przez warunki środowiskowe. Pojawienie się trutni to ważny wskaźnik kondycji całej rodziny pszczelej.

W polskich warunkach klimatycznych matka pszczela zaczyna składać niezapłodnione jaja nie wcześniej niż pod koniec kwietnia. Trutnie rozwijają się z jaj niezapłodnionych poprzez proces zwany dzieworództwem. Od momentu złożenia jajka do pełnego rozwoju trutnia upływa 24 dni.

Wiosenne pojawienie się trutni

Dorosłe trutnie w normalnej rodzinie pszczelej pojawiają się zazwyczaj nie wcześniej niż w połowie maja. Pierwsze jaja w komórkach trutowych pojawiają się z dobrobytu – wraz z każdym kolejnym dniem kwitnących kwiatów. Rodzina zaczyna wychowywać trutnie wtedy, gdy dopływ pyłku do gniazda jest intensywny i przewyższa podstawowe zapotrzebowanie rodziny na ten pokarm.

Mleczko pszczele jest dla pszczół bardzo cenne, dlatego też trutnie pojawiają się najczęściej w okresie, kiedy w ulu znajduje się już odpowiednia ilość zapasów. Zazwyczaj dzieje się to w okolicach maja. Pojawienie się trutni to dobry znak dla pszczelarza, oznaczający że rodzina pszczela jest w dobrej kondycji.

Truteń przez pierwsze siedem dni życia jest karmiony tym samym co pszczela królowa – mleczkiem pszczelim. Ta żywotna substancja wymaga znacznych nakładów energetycznych od rodziny. Dlatego też wychów trutni rozpoczyna się tylko wtedy, gdy kolonia dysponuje nadwyżkami pokarmowymi.

Rozwój i dojrzewanie trutni

Po 8 dniach od wyklucia się z komórki, młode trutnie wykonują pierwsze loty poza ul. Początkowo są to krótkie obloty, które umożliwiają im oddanie kału i stanowią przygotowanie do właściwego lotu godowego. Gdy skończą 12 dni, stają się dojrzałe płciowo i wykonują loty godowe.

Trutnie 16-dniowe zaczynają wylatywać na loty godowe. Młodsze osobniki opuszczają ul jedynie na krótko, dokonując oblotów. Truteń potrafi wyczuć feromony królowej w odległości do 100 metrów. Trutnie z różnych rodzin i pasiek gromadzą się w powietrzu, latając nad stosunkowo niewielkimi obszarami, zwanymi miejscami gromadzenia się trutni.

Funkcjonowanie trutni w ulu charakteryzuje się specyficznym zachowaniem. Do czasu lotu godowego pozostają zupełnie bezczynne, nie pełnią żadnych funkcji społecznych. Ich jedyną funkcją jest dostarczenie królowej nasienia podczas lotu godowego.

Nastrój rojowy i obecność trutni

Pojawienie się czerwiu trutowego w rodzinie pszczelej jest dla pszczelarza ważną wskazówką rozpoczynającego się nastroju rojowego. Od tego momentu w kolejnych dniach pszczoły będą przygotowywać się do podziału i wyjścia roju. To czas intensywnego wychowu młodych robotnic, produkcji mleczka pszczelego i coraz większego ruchu w ulu.

Narastający bunt i chęć do podziału prowadzi do intensywnego wietrzenia gniazda i nieco słabszego oddziaływania feromonów matki. Obserwuje się niesłychane przyspieszenie tempa wszelkich prac. Nieustanne loty pszczół przy każdym, nawet najmniejszym przebłysku sprzyjającej pogody, wypacanie wosku i ekspresowe tempo budowy plastrów.

Wygryzające się masowo młode robotnice w zupełnie fizjologiczny sposób przyczyniają się do nadprodukcji mleczka pszczelego. Zapotrzebowanie matki, larw i trutni zostaje zaspokojone w nadmiarze. Wszystko to napędza dalszy rozwój kolonii i przygotowania do rojenia.

Letni okres aktywności

W warunkach naturalnych zapotrzebowanie rodziny pszczelej na trutnie przypada na okres wychowu matek pszczelich oraz ich lotów godowych. Dostatek trutni w środowisku zapewnia nieunasiennionym matkom pszczelim możliwość kopulacji z odpowiednią liczbą osobników. Gwarantuje to dobre wypełnienie ich zbiorniczka nasiennego.

Trutnie pojawiają się w ulu od kwietnia do września. W ulu jest ich średnio około 2,5 tysięcy osobników. Ich główną rolą jest zapładnianie młodych, nieunasiennionych matek podczas lotów godowych. Loty godowe odbywają się na wysokości 6-20 metrów nad ziemią, czasami podawana jest wysokość do 50 metrów.

Podczas kopulacji zbiorniczek nasienny matki pszczelej wypełnia się spermą trutni. Przesuwające się obok zbiorniczka nasiennego jaja mogą następnie zostać zapłodnione. Daje to początek nowym pokoleniom pszczół robotnic i matek pszczelich.

Jesienne usuwanie trutni

Trutnie żyją około 2-3 miesięcy i umierają z miłości lub z głodu. Najszybszy i najbardziej spostrzegawczy truteń podczas godów kopuluje z królową pszczół i w nagrodę ginie. Jego narząd kopulacyjny odrywa się wraz z częścią jego wnętrzności. Los nie jest łaskawy dla pozostałych trutni.

Pragmatyczne pszczoły na przełomie lata i jesieni pozbywają się trutni z ula, gdy nie są już im potrzebne. Robotnice przestają je karmić i nie wpuszczają do ula. W połowie lata, kiedy jest już po okresie rojenia się pszczół i lotów godowych młodych królowych, robotnice zaczynają im okazywać wyraźną niechęć.

Chodzi o to, aby nie zjadały zapasów przygotowywanych na ciężki i długi okres zimy. Gdy zaczynają się chłody, trutnie są przepędzane i w krótkim czasie giną z głodu i zimna. W normalnej rodzinie pszczelej trutnie nie zimują.

Obecność trutni jako wskaźnik problemów

Obecność trutnia po sierpniu w ulu interpretuje się jako problemy z królową roju. Brak jajeczek oznacza, że trutnie są trzymane z myślą o zapłodnieniu nowej matki. Jeżeli we wrześniu w jakiejś rodzinie znajdują się trutnie, jest to znak, że w takiej rodzinie nie ma porządku.

Świadczyć to może o czterech rzeczach. Rodzina nie posiada królowej i być może już jest trutówką. W rodzinie znajduje się młoda, jeszcze nie czerwiąca młoda matka. W rodzinie jest bardzo stara królowa, która wydziela bardzo małą ilość feromonu matczynego.

Pszczoły utrzymują wówczas trutnie na wypadek gdyby królowa padła lub w przypadku „cichej wymiany matki”. Młoda matka może też posiadać genetyczny defekt i wydzielać bardzo małą ilość substancji matecznej. W takiej sytuacji matka będzie rozczerwiona przy równoczesnej obecności trutni w rodzinie.

Charakterystyka fizyczna i behawioralna

Masa ciała trutnia wynosi około 260 miligramów, a długość 15-17 milimetrów. Trutnia poznać nietrudno – jest większy od pszczoły, a jego lot jest dosyć niezdarny. Wydaje także charakterystyczny dźwięk, który można nazwać „buczeniem”, gdyż nie jest to bzyczenie pszczoły, tylko coś o niższym tonie.

W ulu także, przy wykluciu zajmuje szczególne miejsce. Komórki w plastrze, w których znajdują się trutnie, są większe niż w przypadku pszczół. Wielkość trutni zależy głównie od wielkości komórek, w których się wychowują. Larwy trutowe są odżywiane dietą bogatą w białko – mleczkiem pszczelim.

Trutnie pojawiają się w rodzinie pszczelej wiosną zazwyczaj w liczbie kilku tysięcy. Są bezczynne, nie pełnią żadnej roli społecznej, nie zbierają pyłku. Mają jedynie unasiennić królową w czasie jej lotu godowego.

FAQ

Ile czasu trwa rozwój trutnia od jajka do postaci dorosłej?

Rozwój trutnia od złożenia jajka przez matkę do pełnej dojrzałości trwa 24 dni.

Czy trutnie zimują w ulu?

Nie, w normalnej rodzinie pszczelej trutnie nie zimują. Są usuwane przez robotnice jesienią, gdy przestają być potrzebne.

Jak długo żyją trutnie?

Trutnie żyją średnio 2-3 miesiące w okresie letnim. Te, które uczestniczą w kopulacji, giną natychmiast po jej zakończeniu.

Ile trutni znajduje się przeciętnie w ulu?

W ulu jest średnio około 2,5 tysięcy trutni, choć liczba ta może wahać się w zależności od siły rodziny i warunków.

Czy obecność trutni we wrześniu jest normalna?

Nie, obecność trutni we wrześniu wskazuje na problemy w rodzinie – brak królowej, młodą nieunasienniowaną matkę lub inne zaburzenia.

Jakie warunki sprzyjają pojawieniu się trutni?

Trutnie pojawiają się, gdy dopływ pyłku jest intensywny i przewyższa podstawowe zapotrzebowanie rodziny. Wymagają także dostępu do mleczka pszczelego.

W jakim wieku trutnie stają się dojrzałe płciowo?

Trutnie osiągają dojrzałość płciową między 10 a 12 dniem życia, choć na loty godowe wylatują najczęściej w wieku 16 dni.