Klateczka Scalviniego to mała klatka dla matki pszczelej, w której matka jest zamknięta, ale robotnice mogą wchodzić do środka, karmić ją i odbierać jej feromony. Matka może też składać jaja do kilku małych komórek wewnątrz klatki. Dzięki temu Scalvini służy do dwóch celów: czasowego ograniczenia czerwienia przy zwalczaniu warrozy oraz ostrożnego poddawania cennych matek.
Jak zbudowana jest klateczka Scalviniego?
Klateczkę opracował włoski pszczelarz Dante Scalvini. Składa się z plastikowego korpusu, powierzchni z niewielkimi komórkami przypominającymi komórki robotnic oraz kratki działającej jak krata odgrodowa. Otwory są dość duże dla robotnic, ale zbyt małe dla matki.
W praktyce pszczoły mogą matkę karmić i pielęgnować, a ona nie może się wydostać. Matka może również wkładać odwłok do komórek i składać jaja, choć ich liczba jest bardzo ograniczona.
Scalvini a zwykła klateczka do matki
| Klateczka transportowa | Klateczka Scalviniego | |
|---|---|---|
| Przestrzeń | minimalna | większa, z fragmentem plastra |
| Kontakt robotnic z matką | przez kratkę lub ciasto | robotnice mogą wchodzić do środka |
| Składanie jaj | niemożliwe | możliwe, w ograniczonym zakresie |
| Główne zastosowanie | transport i proste poddanie | przerwa w czerwieniu, poddawanie cennych matek |
Matka w Scalvinim pozostaje fizycznie odseparowana, ale biologicznie nadal funkcjonuje jako część rodziny.
Klateczka Scalviniego a warroza
Varroa destructor rozmnaża się w zasklepionych komórkach z czerwiem. Dopóki w rodzinie jest dużo czerwiu zasklepionego, znaczna część roztoczy jest ukryta i trudno dostępna dla zabiegów.
Gdy matka przestaje normalnie czerwić, dotychczasowy czerw się wygryza, a nowy praktycznie nie powstaje. Po pewnym czasie większość Varroa przebywa na dorosłych pszczołach, a wtedy zabieg jest skuteczniejszy.
Klateczka nie zabija roztoczy. To narzędzie biotechniczne, które tworzy dobre warunki do zabiegu, a nie lek na warrozę.
Ile trzymać matkę w klateczce przy warrozie?
Zwykle około trzech tygodni. Robotnica rozwija się od jaja do wygryzienia ok. 21 dni, truteń ok. 24 dni. Przed zabiegiem sprawdź plastry i upewnij się, że czerwiu zasklepionego już nie ma, zamiast kierować się samą datą zamknięcia matki.
Scalvini i kwas szczawiowy
Kwas szczawiowy działa głównie na roztocza na dorosłych pszczołach, a znacznie słabiej na te pod zasklepem. Dlatego okres bez czerwiu zasklepionego jest dla niego najkorzystniejszy. Pamiętaj, że poziom porażenia warto kontrolować, a dalsze decyzje o zabiegach opierać na sytuacji w pasiece.
Poddawanie matki w klateczce Scalviniego
Metoda sprawdza się przy matkach, których utrata byłaby szczególnie dotkliwa: inseminowanych, reprodukcyjnych, z kontrolowanych kojarzeń i drogich matkach hodowlanych. Największa zaleta: pszczoły mogą matkę zaakceptować, zanim będą miały możliwość jej zaatakowania.
Matka jest chroniona kratką, ale karmiona, jej feromony rozchodzą się po ulu, a po rozpoczęciu czerwienia sytuacja przypomina normalne życie rodziny. Dodatkowo matka po transporcie ma czas, by wrócić do aktywności, zamiast trafiać od razu do silnej, obcej rodziny.
Jak przygotować rodzinę
- Upewnij się, że rodzina jest osierocona. W ulu nie może być żadnej innej matki, także młodej dziewiczej, której mogłeś nie zauważyć.
- Usuń wszystkie mateczniki. Rodzina, która może wychować własną matkę, gorzej przyjmie obcą. Sprawdź plastry jeszcze raz tuż przed wypuszczeniem matki.
- Umieść klateczkę w centrum gniazda, gdzie jest ciepło i przebywa dużo młodych pszczół opiekujących się czerwiem.
Po czym poznać, że matka jest przyjmowana
Spokojne robotnice chodzą po klatce i karmią matkę. Sygnałem alarmowym jest zbijanie się pszczół w kłębek, gryzienie plastiku i próby dostania się do matki. Bardzo dobrym znakiem są pierwsze jaja w komórkach klateczki. To nie gwarancja przyjęcia, ale ważny sygnał, że matka wróciła do aktywności.
Kiedy wypuścić matkę
Nie ma jednej uniwersalnej liczby dni. Zależy to od rodziny, liczby młodych pszczół, obecności czerwiu i pochodzenia matki. Przy wartościowej matce pośpiech nic nie daje, bo w klatce jest bezpieczna. Lepiej poczekać na wyraźne oznaki akceptacji niż kierować się wyłącznie kalendarzem.
Matka inseminowana, odkład i matka nieunasieniona
- Matka inseminowana: jedna z najlepszych sytuacji do użycia Scalviniego, bo może rozpocząć czerwienie jeszcze przed uwolnieniem.
- Odkład: akceptacja jest zwykle łatwiejsza, ale klateczka przydaje się przy drogiej matce lub odkładzie, który długo był bezmateczny.
- Matka nieunasieniona: technicznie możliwe, ale długie zamknięcie może uniemożliwić loty godowe, więc to nie jest mocna strona metody.
Scalvini, push-in cage i izolator Chmary
- Push-in cage: duża klatka wciskana w plaster daje matce prawdziwy plaster, pokarm i wygryzający się czerw. Scalvini realizuje podobną ideę w mniejszej, kompaktowej formie.
- Izolator Chmary: znacznie większy, daje matce więcej miejsca. Wybór zależy od technologii prowadzenia rodziny i celu.
- Zwykła klateczka: nadal wystarcza przy prostych poddaniach i transporcie, a Scalvini jej nie zastępuje.
Wady i najczęstsze błędy
- Osłabienie rodziny: kilka tygodni bez normalnego czerwienia oznacza mniej młodych robotnic później. Szczególnie ostrożnie podchodź do późnego ograniczania czerwienia przed zimowlą.
- Ryzyko mateczników: przy słabym kontakcie z matką pszczoły mogą zacząć je budować, dlatego klatka musi być w centrum gniazda.
- Pracochłonność: każdą matkę trzeba znaleźć, zamknąć i uwolnić, co w dużej pasiece zajmuje realnie dużo czasu.
- Błędy: traktowanie Scalviniego jak zwykłej klateczki, wypuszczenie matki tylko dlatego, że minęła określona liczba dni, pozostawienie mateczników i założenie, że samo zamknięcie matki usuwa Varroa.
Klateczka jest wielokrotnego użytku, ale przed sezonem sprawdź, czy krata jest cała, otwory nie pozwalają matce uciec, a sprzęt jest czysty.
Klateczka Scalviniego – najczęściej zadawane pytania
Co to jest klateczka Scalviniego?
To klatka dla matki pszczelej, która pozwala robotnicom na kontakt z matką i umożliwia jej ograniczone składanie jaj. Stosuje się ją do ograniczania czerwienia przy warrozie i do poddawania matek.
Czy matka czerwi w Scalvinim?
Tak, ale tylko w niewielkich komórkach klateczki, więc czerwienie jest bardzo ograniczone.
Czy Scalvini sam zwalcza warrozę?
Nie. Tworzy okres bez czerwiu zasklepionego, w którym zabieg przeciw Varroa jest skuteczniejszy.
Ile trzymać matkę w klateczce Scalviniego?
Przy warrozie zwykle około trzech tygodni, aż wygryzie się dotychczasowy czerw. Przy poddawaniu nie ma stałej liczby dni, ważniejsze są zachowanie robotnic i rozpoczęcie czerwienia.
Czy można poddać w nim matkę inseminowaną?
Tak, to jedno z najlepszych zastosowań tej klateczki.
Gdzie umieścić klateczkę Scalviniego?
W centrum gniazda, blisko czerwiu i dużej liczby młodych robotnic.
Czy Scalvini zastępuje izolator Chmary?
Nie. To różne konstrukcje, odpowiednie do różnych technologii prowadzenia rodzin.
Dodaj komentarz